Miliardowe startupy Polaków w USA. Nie tylko ElevenLabs [RAPORT]

NFAP wpływem migrantów na amerykańską gospodarkę zajmuje się od blisko dwóch dekad. Od 2016 roku wnikliwie przygląda się natomiast jednorożcom tworzonym przez imigrantów. To startupy, których wycena sięga przynajmniej miliarda dolarów, pozostają w rękach prywatnych (nie są notowane na giełdzie) oraz pozyskały przynajmniej jedną rundę finansowania od inwestorów typu venture capital.

Polacy i firmy warte miliard dolarów

Zarówno w 2016, jak i w 2018 roku w danych NFAP próżno było szukać Polaków. Z kolei cztery lata temu wśród polskich założycieli miliardowych spółek wymieniono sześć osób.

W tym roku (raport z czerwca) aż dziewięcioro.

Do grona polskich współzałożycieli „jednorożców" należą:

• Wojciech Zaremba (OpenAI) – wycena firmy: 852 mld dolarów
• Mati Staniszewski i Piotr Dąbkowski (ElevenLabs) – wycena: 11 mld dolarów
• Karol Hausman (Physical Intelligence) – wycena: 11 mld dolarów
• Filip Kaliszan (Verkada) – wycena: 5,8 mld dolarów
• Paweł Garbacki (Fireworks AI) – wycena: 4 mld dolarów (*w lipcu 2026 roku wycena firmy sięgała 17,5 mld dolarów)
• Kamil Bajda-Pawlikowski (Starburst) – wycena: 3,35 mld dolarów
• Tomasz Górny (Nextiva) – wycena: 2,7 mld dolarów
• Joanna Kochaniak (Upside) – wycena: 1,5 mld dolarów

AI i wiele więcej. Fireworks AI, Physical Intelligence i inni

Z tej listy najbardziej rozpoznawalny na świecie jest Wojciech Zaremba, którego OpenAI stworzyło powszechnie używany ChatGPT. Najbardziej aktywny publicznie pozostaje Mati Staniszewski, który wraz z Piotrem Dąbkowskim założył ElevenLabs – firmę wyrastającą na globalnego lidera w połączeniu głosu i sztucznej inteligencji. Warto przypomnieć, że Staniszewskiego w swoich radach doradczych mają zarówno prezydent, jak i premier Polski.

Pozostali polscy twórcy miliardowych startupów mogą być w kraju urodzenia mniej rozpoznawalni. Ale w swoich dziedzinach to absolutny światowy top.

Zobaczmy:

• Platforma Fireworks AI umożliwia budowanie, dostrajanie i skalowanie AI w oparciu o modele otwartoźródłowe (open models). Ledwie w lipcu tego roku pozyskała 1,5 mld dolarów przy wycenie 17,5 mld dolarów! Współtwórcą Fireworks AI jest Paweł Garbacki, a jednym z czołowych inwestorów Nvidia.
• Physical Intelligence przenosi AI do świata fizycznego. Startup, którego współzałożycielem jest Karol Hausman, rozwija modele podstawowe (foundation models) oraz algorytmy uczenia się, aby zasilać dzisiejsze roboty i urządzenia wykonawcze przyszłości.
• Verkada Filipa Kaliszana to system bezpieczeństwa łączący w sobie kamery monitoringu, kontrolę dostępu i rozwiązania dla inteligentnych budynków. Całość zarządzana z chmury.
• Starburst to zaawansowana platforma łącząca dane niezależnie od tego, czy znajdują się w chmurze, środowisku lokalnym czy systemach hybrydowych. Jej współzałożycielem jest Kamil Bajda-Pawlikowski, ale istotne role w zespole odgrywają też inni Polacy, m.in. Grzegorz Kokosiński (Senior Manager, Engineering), Łukasz Osipiuk (Senior Staff Software Engineer) czy Piotr Findeisen (Distinguished Engineer).
• O Nextiva Tomasza Górnego, czy jak piszą w USA, Tomasa Gornego, już w Polish Tech Minds opowiadałem. To nowoczesna platforma do komunikacji biznesowej oraz zwiększenia zaangażowania klientów.
• Podobnie o Upside, współzałożonym przez Joannę Kochaniak. To platforma cashbackowa, która łączy miliony użytkowników z setkami tysięcy punktów handlowych. Mówiąc najprościej: pierwszym oferuje zniżki i oszczędności, a drugim – zasięg konsumencki oraz dane o zachowaniach kupujących.

Przypomnę, że Joanna wycofała się ze ścisłej kadry kierowniczej (niegdyś była CTO firmy). Teraz z nią współpracuje, wykorzystując swoją wiedzę i umiejętności.

Edukacja wiąże z Polską. Zaremba, Garbacki i inni

Jak wyglądają związki wymienionych founderów z Polską?

Tylko Joanna Kochaniak wyemigrowała wraz z rodzicami bardzo wcześnie – jako czteroletnia dziewczynka. Tomasz Górny i Filip Kaliszan za granicą kończyli szkoły średnie (odpowiednio w Niemczech i we Francji).

Mati Staniszewski i Piotr Dąbkowski wyjechali za granicę po liceum, na studia.

Wojciech Zaremba, Paweł Garbacki, Karol Hausman i Kamil Bajda-Pawlikowski bronili tytuły magistrów na polskich uczelniach wyższych. Zaremba i Garbacki na Uniwersytecie Warszawskim, Hausman na Politechnice Warszawskiej, Bajda-Pawlikowski na Politechnice Wrocławskiej, czasami kształcąc się równolegle także w innych krajach.

Taka „więź edukacyjna" jest istotna, bo oznacza, że związki tych przedsiębiorców z Polską umacniały się aż do wczesnej dorosłości. Nie są czysto sentymentalne czy wyłącznie rodzinne. Founderzy „jednorożców" zdążyli poznać innych utalentowanych Polaków, odnieśli tu pierwsze sukcesy, zyskali mentorów.

Ale…

Wraz z rozwojem kariery zawodowej postanowili wyjechać za granicę. Żadna z ośmiu miliardowych firm nie została założona w Polsce, jej twórcy na poważnie nigdy tutaj nie pracowali, żaden nie obronił w Polsce na przykład doktoratu.

Kilku przyszłych przedsiębiorców przed założeniem własnych firm zbierało doświadczenie w globalnych markach (np. Google, Palantir, Facebook), ale zawsze były to oddziały zagraniczne.

Rosnąć w Polsce: ElevenLabs, Verkada, Nextiva, Starburst

A jak wygląda relacja pomiędzy wymienionymi „jednorożcami" a Polską? Czy te firmy zyskały coś biznesowo w ojczyźnie swoich założycieli?

O polskich inwestorach na wczesnym etapie rozwoju wiadomo tylko w wypadku ElevenLabs. Drobnym współudziałowcem firmy jest również Vinci, fundusz wchodzący w skład Grupy państwowego Banku Gospodarstwa Krajowego.

Zespół Starburst publicznie podkreślał, że rozwojowi firmy od początku towarzyszył bardzo silny zespół inżynierski w Warszawie.

Polskie oddziały (spółki zależne) mają ElevenLabs, Nextiva, Verkada czy Starburst.

Polscy założyciele otwierają je w kraju urodzenia raczej nie z powodów sentymentalnych. Wiedzą, że mogą tu pozyskać wyjątkowe talenty, umożliwiające skuteczniejszą rywalizację na globalnym rynku.

„Polska była dla nas naturalnym wyborem, kiedy myśleliśmy o wzroście naszego zespołu inżynierskiego poza USA"

– podkreślała firma Verkada Filipa Kaliszana

Przy okazji otwarcia hubu w Krakowie chwalono wiedzę, umiejętności i nastawienie polskich inżynierów. Wskazywano, że są zaangażowani, potrafią tworzyć produkty najwyższej jakości i dbają o detale.

„Im bardziej jesteśmy obecni na świecie, tym mocniej czujemy, że Polska jest miejscem, w którym tworzy się przyszłość"

– przedstawiciele ElevenLabs

Składali też mocne deklaracje. Przy okazji inwestycji polskiego funduszu Vinci zapowiedzieli uruchomienie AI Lab Poland – „nowej inicjatywy, która połączy kapitał, twórców technologii i naukę".

„Celem jest wspieranie kolejnej generacji polskich firm zajmujących się sztuczną inteligencją, tak aby od samego początku otrzymywały wsparcie niezbędne do realizowania globalnych aspiracji"

– zapewniali przedstawiciele ElevenLabs

Co zyska Polska? Reputację i ekosystem

Jakie znaczenie mają jednorożce dla Polski jako kraju? Wizerunkowe i ekosystemowe.

Trzeba bowiem podkreślić, że skoro wymieniane tutaj miliardowe spółki zarejestrowane są w USA, to właśnie tam pozostaje największa część ich biznesowej wartości (np. odprowadzane podatki).

Jednocześnie istnienia jednorożców z polskim wkładem nie da się przecenić.

W 2025 roku Reid Hoffman, założyciel LinkedIna, wskazywał Polskę jako potencjalne miejsce do inwestycji. Dlaczego? Bo, jak powiedział, ma „niesamowite talenty w AI".

Skąd Hoffman o tym wie? Ewidentnie dzięki historii ElevenLabs.

Przede wszystkim wspomniane jednorożce przełożą się na wzmocnienie pozycji Polski w światowej gospodarce, jeśli ich założyciele zdecydują się zainwestować w kolejne startupy.

Oczywiście założone przez Polaków. I idealnie – założone w Polsce. Takich inwestycji dokonuje już np. Mati Staniszewski.

Można też wyobrazić sobie powstanie polskiego środowiska innowatorów związanych z daną firmą – na wzór legendarnej „PayPal Mafii", której członkowie polegali na sobie, budując kolejne wielkie przedsięwzięcia.

Pisałem o tym już w przypadku ElevenLabs. Pewne zalążki takich możliwości widać w kontekście OpenAI, która ma dużo Polaków w zespole, czy Starburst – z tego samego powodu.

Polska daleko za Indiami czy Izraelem

Bez wątpienia Polska musi jednorożce budowane przez Polaków starannie wykorzystać.

Są bowiem nacje, których przedstawiciele założyli wielokrotnie więcej miliardowych firm w USA. Dla porównania: jednorożca zakładało 96 founderów z Indii czy 60 z Izraela.

Z bliższych nam krajów: 16 Ukraińców i 10 Rumunów.

Dystansu w liczbach szybko nie nadrobimy. Możemy postawić tylko na głębszą relację i efektywniejszą współpracę krajowego ekosystemu z founderami jednorożców zza oceanu.

Powiązane historie

Reportaż

„To wariactwo”. Nosek, Polska, Musk i SpaceX

9 czerwca 2026

Wywiad

Krzysztof „Kris” Marszałek i Crypto.com z wyceną 20 mld dolarów!

28 lipca 2026

O autorze

Michał Karbowiak

Dziennikarz i specjalista od biznesu, zajmujący się historiami, które zwykle umykają światowym mediom. Łączy polską innowacyjność z globalną perspektywą.

LinkedIn